Model ESCO (Energy Saving Company) stanowi rozwiązanie, w którym zewnętrzny partner – firma specjalizująca się w efektywności energetycznej – opracowuje koncepcję techniczną, finansuje, wdraża oraz utrzymuje inwestycję, a Klient spłaca ją w oparciu o uzyskane oszczędności. Dzięki temu możliwe jest przeprowadzenie transformacji energetycznej bez angażowania własnych środków (CAPEX) oraz transferując ryzyko nieosiągnięcia zakładanych efektów na firmę ESCO.

Na czym polega model ESCO?

Model ESCO to sposób realizacji inwestycji w efektywność energetyczną, w którym wykonawca – firma ESCO – bierze na siebie odpowiedzialność za projekt, finansowanie, wdrożenie, serwis i utrzymanie instalacji. Przedsiębiorstwo korzystające z takiego rozwiązania może więc unowocześnić swoją infrastrukturę energetyczną bez konieczności uruchamiania własnego budżetu inwestycyjnego. Spłata inwestycji następuje z wygenerowanych przez projekt oszczędności.

To rozwiązanie szczególnie doceniają zakłady przemysłowe, którym zależy na szybkiej modernizacji przy ograniczonych możliwościach finansowych lub skomplikowanych procedurach budżetowych. Dzięki współpracy z partnerem takim jak DB Energy, możliwe jest rozpoczęcie działań niemal natychmiast, bez oczekiwania na uruchomienie funduszy inwestycyjnych.

Więcej o tym, czym jest ESCO, jak działa i gdzie się sprawdza piszemy w tym artykule w bazie wiedzy: ESCO – sposób na zieloną transformację z zerowym wkładem własnym

Etapy realizacji projektu w modelu ESCO

Każdy projekt realizowany w modelu ESCO jest procesem kompleksowym, w którym można wyróżnić kilka zasadniczych etapów zapewniających przewidywalność wyników i bezpieczeństwo inwestora.

• Audyt i analiza potencjału oszczędności

Początkowym krokiem jest diagnoza obecnego stanu infrastruktury energetycznej – pomiary zużycia, analiza procesów technologicznych i identyfikacja miejsc generujących straty. Wyniki audytu pozwalają określić możliwy zakres redukcji kosztów oraz potencjalne kierunki działań inwestycyjnych.

• Koncepcja techniczna i model finansowy

Na podstawie danych z audytu powstaje koncepcja techniczna wraz z analizą finansową. Dokument określa zakładane efekty energetyczne i ekonomiczne, a także prognozuje wartość przyszłych oszczędności. Przygotowywane są również warianty realizacji inwestycji z różnymi długościami kontraktu – zazwyczaj od 5 do 15 lat.

• Organizacja finansowania i podpisanie umowy

Firma ESCO – np. DB Energy – zapewnia finansowanie inwestycji, dzięki czemu Klient nie musi samodzielnie negocjować warunków z bankami czy instytucjami finansowymi. Projekt często realizowany jest w formule pozabilansowej, co oznacza, że nie wpływa na zadłużenie przedsiębiorstwa.

• Wdrożenie inwestycji

W tym etapie realizowany jest zakup, montaż i uruchomienie urządzeń, a także modernizacja istniejących systemów. Firma ESCO odpowiada za logistykę, nadzór techniczny i integrację wszystkich działań, dzięki czemu Klient współpracuje wyłącznie z jednym wykonawcą.

• Monitoring i utrzymanie efektów

Po zakończeniu prac instalacyjnych firma ESCO prowadzi obsługę eksploatacyjną oraz monitoring wyników. Osiągnięte oszczędności są weryfikowane na podstawie rzeczywistych danych, a płatności rozliczane zgodnie z zapisami umowy.

Zasady rozliczania projektów

Podstawową cechą modelu ESCO jest rozliczanie oparte na efektach, a nie na poniesionych kosztach. Klient dokonuje płatności dopiero po uzyskaniu potwierdzonych oszczędności, które mogą być rozliczane w formie stałej opłaty (np. miesięcznej) lub procentu od wartości zaoszczędzonej energii. Część oszczędności pozostaje po stronie przedsiębiorstwa, a pozostała stanowi wynagrodzenie dla ESCO za finansowanie i realizację projektu.

Dzięki temu przedsiębiorstwo zaczyna osiągać dodatnie przepływy pieniężne już w pierwszym roku funkcjonowania inwestycji. Po zakończeniu okresu umowy wszystkie korzyści z dalszych oszczędności należą w pełni do Klienta.

Przepływ finansowania w modelu ESCO, źródło: opracowanie DB Energy.

Wpływ modelu ESCO na bilans przedsiębiorstwa

Jedną z największych zalet modelu ESCO jest jego neutralność bilansowa. Inwestycja nie jest wykazywana jako zadłużenie, dzięki czemu nie pogarsza wskaźników finansowych firmy ani nie ogranicza jej zdolności kredytowej.

W odróżnieniu od realizacji inwestycji własnymi zasobami lub za pośrednictwem generalnego wykonawcy, model ESCO umożliwia uruchomienie projektu bez zaciągania zobowiązań finansowych (np. kredytowych lub leasingowych) obciążających bilans. Ponadto należy podkreślić, że model ESCO daje dodatkową korzyść w stosunku do tradycyjnych źródeł finansowania projektu (kredyt inwestycyjny/leasing) - brak wkładu własnego. To szczególnie istotne w przedsiębiorstwach o dużych potrzebach modernizacyjnych, które równocześnie muszą zachować płynność finansową.

Model ESCO a zarządzanie ryzykiem

Współpraca z firmą ESCO, taką jak DB Energy, to nie tylko finansowanie, ale przede wszystkim transfer ryzyka. Realizacja projektów inwestycyjnych wiąże się z szereg czynników ryzyka, których realizacja może istotnie zmniejszyć opłacalność inwestycji. W przypadku modelu ESCO, Klient ma możliwość przetransferować wybrane czynniki ryzyka na firmę ESCO, które w tradycyjnym modelu inwestycyjnym obciążają przedsiębiorstwo.

Model ESCO chroni przed:

• ryzykiem zarządzania podwykonawcami – Klient współpracuje tylko z jednym partnerem, co eliminuje konieczność koordynowania wielu dostawców i sporów o odpowiedzialność za ewentualne problemy,
• błędami projektowymi – odpowiedzialność za dobór technologii i projekt techniczny leżą po stronie firmy ESCO,
• awariami instalacji – przez cały okres kontraktu firma ESCO zapewnia serwis i nadzór nad instalacją,
• ryzykiem płynności – Klient nie angażuje własnych środków na etapie realizacji inwestycji, a po jej uruchomieniu partycypuje w oszczędnościach, co nie naraża sytuacji płynnościowej firmy,
• ryzykiem naruszenia kowenantów finansowych – inwestycja może być rozliczana pozabilansowo, dzięki czemu Klienci nie ryzykują naruszenia kowenantów innych umów finansowych,

Dzięki takiemu podejściu Klient zyskuje kompleksową ochronę – zarówno techniczną, jak i finansową – przy jednoczesnym uproszczeniu całego procesu inwestycyjnego.

Popularność modelu ESCO w polskim przemyśle

Coraz więcej polskich zakładów przemysłowych decyduje się na wdrożenie projektów w formule ESCO. Wynika to z potrzeby szybkiej modernizacji infrastruktury, rosnących kosztów energii oraz ograniczonych możliwości finansowania inwestycji z własnych środków.
W porównaniu z tradycyjnymi modelami finansowania, ESCO łączy efektywność technologiczną z bezpieczeństwem finansowym. Dzięki kompleksowej obsłudze i braku konieczności angażowania kapitału własnego przedsiębiorstwa mogą skoncentrować się na podstawowej działalności, jednocześnie obniżając zużycie energii i emisję CO₂.

- Model finansowania ESCO polega na tym, że firma ESCO projektuje, wdraża i finansuje przedsięwzięcia mające na celu poprawę efektywności energetycznej Klienta, a następnie odzyskuje poniesione nakłady poprzez uzyskane oszczędności energii. W Europie ten model finansowania jest nadal stosunkowo rzadko wykorzystywany, mimo że stanowi interesującą alternatywę dla tradycyjnych metod finansowania inwestycji energetycznych - mówi dr Łukasz Feldman, Dyrektor Finansowy w DB Energy. 

- Aktualnie wartość europejskiego rynku ESCO szacuje się na około 4-5 miliardów USD (16-20 miliardów złotych), zaś globalna wartość inwestycji firm ESCO sięga 38 miliardów USD. W krajach takich jak Niemcy, Turcja, Słowacja i Czechy rynek ESCO rozwija się bardziej dynamicznie niż w Polsce. Zmiany legislacyjne oraz rosnąca świadomość korzyści płynących z tego modelu stanowić będzie główny czynnik wzrost zarówno w Polsce jak i na świecie. Do 2032 roku spodziewane jest zwiększenie wielkości rynku z do blisko 60 mld USD - dodaje Ł. Feldman.

***

Model ESCO to nowoczesny sposób realizacji inwestycji energetycznych, który łączy korzyści technologiczne, finansowe i środowiskowe. Pozwala wdrażać modernizacje bez angażowania własnego kapitału, z wymiernymi oszczędnościami i przy minimalnym ryzyku po stronie inwestora.

Dzięki takiemu podejściu firmy przemysłowe mogą szybciej reagować na zmieniające się warunki rynkowe, poprawiać wyniki finansowe i realizować cele zrównoważonego rozwoju. Współpraca z doświadczonym partnerem, takim jak DB Energy, pozwala nie tylko obniżyć koszty energii, ale też w pełni kontrolować proces modernizacji – od audytu po utrzymanie instalacji.