Obecnie najważniejszym źródłem finansowania jest nabór FENX.11.02 dotyczący budowy magazynów ciepła na poziomie systemowym. Budżet konkursu wynosi 300 mln zł, a dotacja może pokryć od 30% do 65% kosztów kwalifikowanych inwestycji. Wnioski można składać do 30 września 2026 roku.

Dlaczego magazyny ciepła są potrzebne w ciepłownictwie?

Produkcja ciepła nie zawsze odpowiada bieżącemu zapotrzebowaniu odbiorców. Problem ten staje się szczególnie widoczny w systemach wykorzystujących pompy ciepła, energię elektryczną z OZE, kolektory słoneczne, kogenerację lub ciepło odpadowe.

Magazyn energii cieplnej dla ciepłowni pozwala gromadzić nadwyżki powstające w okresach niższego zapotrzebowania, a następnie wykorzystywać je w godzinach szczytowych. Dzięki temu możliwe jest:
•    zwiększenie wykorzystania energii z OZE i ciepła odpadowego,
•    ograniczenie pracy mniej efektywnych źródeł szczytowych,
•    stabilniejsza praca jednostek kogeneracyjnych i pomp ciepła,
•    zmniejszenie zużycia paliw kopalnych,
•    obniżenie kosztów wytwarzania ciepła,
•    zwiększenie bezpieczeństwa i ciągłości jego dostaw.

Magazyn ciepła może więc stanowić zarówno element modernizacji ciepłowni, jak i część szerszego projektu obejmującego nowe źródła OZE, kogenerację, pompy ciepła czy wykorzystanie nadwyżek energii elektrycznej.

Dofinansowanie na magazyny ciepła w ramach FENX.11.02

Nabór FENX.11.02-IW.01-001/26 został uruchomiony w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko 2021–2027. Dotacje na magazyny ciepła dotyczą inwestycji na poziomie systemowym, które mają zwiększać bezpieczeństwo energetyczne, w szczególności przez zapewnienie możliwości pracy systemu w sytuacjach awaryjnych.

Wsparcie przeznaczone jest dla podmiotów działających w istniejących systemach ciepłowniczych o mocy zamówionej przekazywanej odbiorcom zewnętrznym powyżej 5 MW. O dofinansowanie mogą ubiegać się m.in. przedsiębiorstwa ciepłownicze, przedsiębiorstwa realizujące cele publiczne, podmioty administracji publicznej oraz służby publiczne.

Program dopuszcza dofinansowanie niezależnych magazynów ciepła, które nie muszą być bezpośrednio związane tylko z jednym źródłem energii. Oznacza to możliwość zaprojektowania magazynu współpracującego z całym systemem wytwarzania i dystrybucji ciepła.

Co może obejmować projekt?

Podstawowym elementem inwestycji jest budowa magazynu ciepła na poziomie systemowym. Projekt może obejmować również infrastrukturę niezbędną do jego prawidłowego funkcjonowania, w tym:
•    przyłącza i infrastrukturę służącą integracji magazynu z siecią ciepłowniczą oraz źródłami ciepła,
•    układy technologiczne umożliwiające ładowanie i rozładowywanie magazynu,
•    systemy sterowania, pomiarów i monitoringu,
•    integrację z systemami SCADA lub EMS,
•    rozwiązania umożliwiające zdalny dostęp do urządzeń i danych.

Wysokość dotacji wynosi od 30% do 65% kosztów kwalifikowanych. Ostateczna intensywność wsparcia zależy m.in. od wielkości przedsiębiorstwa, podstawy udzielania pomocy publicznej oraz źródła energii wykorzystywanej do zasilania magazynu.

Magazyny ciepła w ciepłownictwie systemowym – kolejny program wsparcia

Oprócz trwającego naboru FENX.11.02 przygotowywany jest program „Magazyny ciepła w ciepłownictwie systemowym”, finansowany ze środków Funduszu Modernizacyjnego. Zgodnie z konsultowanymi założeniami jego budżet ma wynosić 1 mld zł, a wsparcie ma być udzielane w formie dotacji i pożyczek.

Planowany program ma objąć magazyny ciepła o pojemności od 100 do 100 000 m³. Potencjalnymi beneficjentami mają być przedsiębiorcy zajmujący się wytwarzaniem lub dystrybucją ciepła w ramach publicznej sieci ciepłowniczej i posiadający odpowiednią koncesję.

Program nie został jeszcze uruchomiony, dlatego przedsiębiorstwa planujące inwestycje powinny śledzić jego dalsze przygotowania i odpowiednio wcześnie rozpocząć prace nad koncepcją techniczną oraz dokumentacją.

Co decyduje o szansach na uzyskanie dotacji?

Przygotowanie wniosku o dofinansowanie magazynu ciepła wymaga znacznie więcej niż przedstawienia kosztorysu zakupu zbiornika. Projekt powinien wykazywać zasadność doboru pojemności magazynu, sposób jego integracji z systemem oraz wpływ inwestycji na bezpieczeństwo dostaw i efektywność energetyczną ciepłowni.

Istotne znaczenie mają w szczególności:
•    prawidłowe określenie parametrów technicznych magazynu,
•    analiza godzinowego profilu produkcji i zapotrzebowania na ciepło,
•    wykazanie roli magazynu w normalnych i awaryjnych warunkach pracy,
•    powiązanie inwestycji z OZE, kogeneracją lub ciepłem odpadowym,
•    gotowość formalna i techniczna projektu,
•    dokumentacja środowiskowa i zgodność z zasadą DNSH,
•    model finansowy oraz zapewnienie wkładu własnego,
•    efektywność kosztowa inwestycji, liczona w odniesieniu do użytecznej pojemności magazynu.

Błędy w tych obszarach mogą prowadzić do obniżenia punktacji lub odrzucenia projektu, dlatego analizę inwestycji warto rozpocząć jeszcze przed wyborem konkretnego rozwiązania technologicznego.

Jak przygotować inwestycję i pozyskać dofinansowanie?

Przedsiębiorstwa planujące magazyn ciepła mogą skorzystać ze wsparcia Heat not Lost w zakresie analizy warunków programu, przygotowania koncepcji projektu, określenia kosztów kwalifikowanych, opracowania modelu finansowego oraz kompletnej dokumentacji aplikacyjnej.
Kompleksowe przygotowanie projektu pozwala nie tylko zwiększyć szanse na uzyskanie dotacji, lecz także właściwie dobrać magazyn do charakterystyki systemu ciepłowniczego. Ma to szczególne znaczenie w inwestycjach łączących magazyn ciepła z pompami ciepła, kogeneracją, OZE lub wykorzystaniem ciepła odpadowego.

Magazyny ciepła są dziś jednym z najważniejszych narzędzi dekarbonizacji ciepłownictwa. Dostępne programy dofinansowania pozwalają znacząco ograniczyć koszt inwestycji, jednak uzyskanie wsparcia wymaga rzetelnych analiz technicznych, finansowych i środowiskowych oraz odpowiednio wczesnego przygotowania dokumentacji.